Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
    | | Contact: 8407908145 |
    Published On : Thu, Feb 4th, 2021

    तूर दाळच्या भुशीचा वापर सांडपाणी पिण्यायोग्य करण्याच्या संशोधनासाठी प्राध्यापक श्रीराम सोनवणे यांना भारत सरकारकडून पेटंट प्रदान

    नागपूर: व्हीएनआयटीचे प्राध्यापक डॉ. श्रीराम सोनवणे यांना CAJANUS CAJAN (तूर दाळ) भुशीचा वापर सांडपाणी पिण्यायोग्य करण्याच्या संशोधनासाठी भारत सरकारकडून पेटंट प्रदान करण्यात आले आहे. हे संशोधन जलसंवर्धनासाठी महत्वाचे आहे. जगात सर्वात जास्त डाळींचे उत्पादन भारतात होते. तूर हे भारतातील दुसर्‍या क्रमांकाचे सर्वात जास्त उगवले जाणारे कडधान्य आहे.

    मुख्यतः तुरीचे रूपांतरण तूर डाळ मध्ये केले जाते. तूर डाळ उद्योगात भुसा मोठया प्रमाणात निर्माण होतो. या भुश्यापासूनच कार्यक्षम शोषकाची निर्मिती केली गेली. या संशोधनात तांबे आणि Lead सारख्या कठोर धातूंना पाणी आणि इतर स्त्रोतांमधून विलग करण्यावर मुख्य लक्ष केंद्रित केले गेले होते.

    हा आविष्कार मूलतः अन्न उद्योग कचऱ्याचे मूल्यवर्धित करण्याच्या विकासाशी संबंधित आहे. तूर डाळ (कॅजानस कॅजान) भूसीच्या औद्योगिक कचर्‍याला सल्फ्यूरिक ऍसिडने सक्रिय करून विकसित केले गेले.

    आधुनिक विश्लेषणे साधने आणि मानक पद्धतींचा वापर करून विविध भौतिक-रसायनिक गुणधर्म विकसित केलेल्या शोषकाच्या प्रत्येक घटकाचा अभ्यास केला गेला. तांबे(II) आणि लीड(II) (ज्यांना सर्वात जास्त धोकादायक दूषित घटक मानले जाते) व जड धातू आणि इतर अजैविक प्रदूषक जसे की trace Elements , खनिज Acides , धातू, धातू संयुगे, अजैविक salts , कॉम्प्लेक्स, सल्फेट्स आणि सायनाइड्स म्हणून सेंद्रिय संयुगे असलेली धातू जे पाण्याला प्रदूषित करू शकतात, ह्या पेटंट ने साध्य करण्यात यश मिळालेले आहे आणी पाण्यापासून विलग केले गेले.

    डॉ. श्रीराम सोनवणे हे अभियांत्रिकी संशोधन आणि विकास, अध्यापन व पर्यवेक्षण, नियोजन व प्रशासन, आंतरराष्ट्रीय सहकार्य इत्यादी विविध बाबींचा समृद्ध व्यावसायिक अनुभव असलेले जगातील एक प्रतिष्ठित व्यक्तिमत्व आहे.

    डॉ. श्रीराम प्रख्यात वैज्ञानिक म्हणून ओळखले जातात, चांगले संशोधक आणि Bright शैक्षणिक गुणात्मक तसेच परिमाणात्मक वाढीसाठी कोणत्याही संस्थेला नवीन उंचीवर नेण्यासाठी लागणारा एकनिष्ठपणा आणि दूरदृष्टी असणारे ते व्यक्ती आहेत.

    डॉ. श्रीराम सोनवणे हे सध्या व्हीएनआयटी, नागपूर, मध्ये सहयोगी प्राध्यापक आहेत. ते यापूर्वीच भारत सरकारच्या विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभाग प्रायोजित अनेक संशोधन प्रकल्पांवर काम करत आहेत.

    डॉ. सोनवणे हे भारत-ट्युनिशिया, भारत-ऑस्ट्रेलिया, भारत-मलेशिया आणि भारत-रशिया प्रकल्प अशा अनेक आंतर-सरकारी प्रकल्पांवर काम करीत आहेत. त्यांनी केलेल्या संशोधनातून समाजाच्या उन्नतीवर त्यांनी भर दिला म्हणून या पेटंटला ते पात्र ठरले.

    डॉ. सोनवणे ग्रामीण समाजाच्या सेवेत विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या भूमिकेविषयी सजग आहेत. उद्योगासमोरील तांत्रिक अडचणी सोडविण्यासाठी उद्योगांना सहकार्य करण्याचा त्यांनी नेहमी प्रयत्न केला.

    या कामात साध्य केलेली उद्दिष्टे अशी-
    १. विविध परिस्थितीत पाण्याचे प्रदूषण करण्यासाठी सर्वात धोकादायक दूषित घटक मानल्या जाणार्‍या पाण्यातून तांबे आणि Lead सारख्या कठोर धातूंना व जड धातू आणि इतर अजैविक प्रदूषक जसे की trace Elements , खनिज Acides , धातू, धातू संयुगे, अजैविक salts , कॉम्प्लेक्स, सल्फेट्स आणि सायनाइड्स म्हणून सेंद्रिय संयुगे असलेली धातू जे पाण्याला प्रदूषित करू शकतात त्यांच्या जलीय द्रावणापासून पूर्णपणे काढून टाकेल.

    २. विकसित Adsorbent द्वारे मेटल काढून टाकण्याच्या प्रक्रियेचा आर्थिक बाबींचा अभ्यास करणे.
    3. तुळ डाळ प्रक्रिया उद्योगासाठी शाश्वत आणि पर्यावरणास अनुकूल प्रक्रिया विकसित करणे, हे आहे .

    सध्या डॉ. सोनवणे यांच्या मार्गदर्शनाखाली 7 विद्यार्थ्यांनी पीएचडी पूर्ण केली असून आणखी 2 त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली कार्यरत आहेत. विविध नामांकित आंतरराष्ट्रीय जर्नल्स आणि कॉन्फरन्समध्ये त्यांनी सुमारे दीडशेहून अधिक शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत.

    आतापर्यंत त्याच्या नावावर 6 पेटंट आहेत आणि 5 मंजूर आहेत. त्यांचे संशोधन करण्याचे क्षेत्र बहुआयामी आहेत: रसायन विज्ञान, पर्यावरण विज्ञान, पॉलिमर, बायोटेक्नॉलॉजी, बायोकेमिस्ट्री, नॅनोटेक्नोलॉजी, NANOFLUIDS, नॅनो SEPERATION इत्यादी.

    त्यांची आयोजन क्षमता उत्कृष्ट आहे आणि त्यांनी व्हीएनआयटीत अनेक परिषदांचे आयोजन केले आहे. त्यांनी स्वतः जगभरातील आंतरराष्ट्रीय परिषदांमध्ये भाग घेतला आणि व्याख्याने दिली आहेत. डॉ. श्रीराम सोनवणे हे एआयसीटीई, UPSC, SERB, DST, CSIR, MNRE, नवी दिल्लीचे तज्ज्ञ समिती सदस्य आहेत. ते संशोधन समाजातील अनेक आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नामांकित संशोधन जर्नल्सचे संपादक आणि REVIEWERS आहेत.

    श्रीराम एस. सोनवणे आणि त्यांच्या टीम सदस्य डॉ विशाल आर. पराते, डॉ. एम.आय. तालिब आणि डॉ.अजित पी. राठोड यांनी हा PATENT शोध विकसित केला आहे.

    VISVESVARAYA राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्था (व्हीएनआयटी), नागपूर आणि अन्न तंत्रज्ञान विभाग, युनिव्हर्सिटी इंस्टिट्यूट ऑफ केमिकल टेक्नॉलॉजी (यूआयसीटी), कवियत्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठ (केबीसीएनएमयू), जळगाव यांच्या संयुक्त विद्यमाने हा शोध लागला आहे.

    हे पेटंट 11/03/2016 on रोजी मुंबई पेटंट कार्यालयात भरले गेले आणि २ 9 / ०१ / २०21 रोजी पेटंट क्रमांक 357१96 ला मंजूर करण्यात आले. व्हीएनआयटी संचालक प्रो. प्रमोद एम पडोळे यांनी या पेटंटला आर्थिक, नैतिक व इन्फ्रास्ट्रक्चरल समर्थन प्रदान केले डॉ. श्रीराम एस. सोनवणे याबद्दल आभार मनापासून व्यक्त केले.


    Stay Updated : Download Our App
    Mo. 8407908145