गणपती बाप्पांचे आगमन झाले असून नागपूर गणेशोत्सवासाठी सज्ज झाले आहे.
शहरातील पारंपरिक गणेश मंडळांनी आपल्या परिसरांचे भक्ती, वास्तुकला, पौराणिक कथा, संस्कृती आणि कल्पनाशक्तीने सजलेल्या देखण्या विश्वात रूपांतर केले आहे. आळंदी मंदिराची प्रतिकृती, श्रीलंकेतील सुवर्णरथ, हॉगवर्ट्स, डिस्नेलँड, गोवर्धन पर्वत आणि एका अतियथार्थ विश्वापासून प्रेरणा घेतलेल्या देखाव्यांपर्यंत गणेशोत्सव २०२६ मध्ये प्रत्येकासाठी काही ना काही खास आहे.
यंदा गणपती मंडपांना भेट देण्याचा विचार करत असाल, तर नागपुरातील आवर्जून भेट द्यावेत असे हे मंडप पाहा.
Gold Rate
Sept 12,2026 - Time 10.30Hrs
१. दक्षिणामूर्ती मंडळ, महाल — आळंदी मंदिर
अध्यात्म आणि पारंपरिक वास्तुकलेची आवड असणाऱ्यांसाठी हा मंडप नक्कीच पाहण्यासारखा आहे.
महाल येथील श्री दक्षिणामूर्ती स्वयंसेवक गणेशोत्सव मंडळाने आपल्या शंभर वर्षांहून अधिक जुन्या परंपरेत यंदाच्या २०२६ च्या देखाव्यासाठी पुण्यातील पूजनीय आळंदी मंदिराची प्रतिकृती साकारली आहे.
संत ज्ञानेश्वर महाराज यांच्या ७५०व्या जन्मजयंती वर्षानिमित्त हा देखावा साकारण्यात आला असून, १४ फूट उंचीची गणेशमूर्ती त्याचे मुख्य आकर्षण आहे.
मंदिराची वास्तुरचना आणि आळंदीशी जोडलेले आध्यात्मिक वातावरण यांचा सुरेख मेळ या देखाव्यात साधण्यात आला आहे. त्यामुळे मध्य नागपुरातील हा एक उल्लेखनीय पारंपरिक मंडप ठरतो.
का भेट द्यावी: आध्यात्मिक वातावरण, प्रभावी वास्तुकला आणि गणेशोत्सवाची ऐतिहासिक परंपरा.
२. पाताळेश्वर मंडळ, महाल — श्रीलंकेतील सुवर्णरथ
महाल परिसरात यंदा आणखी एक मोठे आकर्षण आहे.
श्री पाताळेश्वर गणेशोत्सव मंडळाचा हा ७१वा गणेशोत्सव असून, मंडळाने श्रीलंकेतील जाफना येथील नल्लूर कंदस्वामी कोविल मंदिरापासून प्रेरणा घेतलेला देखावा साकारला आहे.
मंदिराच्या प्रसिद्ध सुवर्णरथाची भव्य प्रतिकृती आणि द्रविड शैलीतील वास्तुरचनेचे घटक हे या देखाव्याचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे.
मध्यभागी मंडळाची सुमारे १२ फूट उंचीची गणेशमूर्ती असून, ती लोकप्रियपणे ‘महालचा राजा’ म्हणून ओळखली जाते.
का भेट द्यावी: गणपती भक्ती, दक्षिण भारतीय वास्तुकला आणि श्रीलंकन सांस्कृतिक प्रभाव यांचा आकर्षक संगम.
३. विवेकानंद नगर — नागपुरात अवतरले डिस्नेलँड
मुले आणि कुटुंबांसाठी हा देखावा विशेष आकर्षण ठरण्याची शक्यता आहे.
विवेकानंद नगर गणेश उत्सव सांस्कृतिक सेवा ट्रस्टने नागपुरातील गणेशोत्सवाच्या मध्यवर्ती भागात डिस्ने विश्वाची जादू आणणारा भव्य डिस्नेलँड-आधारित मंडप उभारला आहे.
हा देखावा सुमारे ७५ फूट उंच आणि १२० फूट रुंद असून, तो साकारण्यासाठी कलाकारांनी अनेक आठवडे काम केले आहे.
रंगीबेरंगी व्यक्तिरेखा, कल्पनारम्य घटक आणि छायाचित्रांसाठी अनेक संधी येथे पाहायला मिळतील.
का भेट द्यावी: गणेशोत्सव आणि डिस्ने विश्वाचा संगम घडवणारा कुटुंबासाठी अनुकूल देखणा अनुभव.
४. रामकृष्ण नगर — नागपुरातील हॉगवर्ट्स
हॅरी पॉटरच्या चाहत्यांसाठी हा यंदाच्या हंगामातील सर्वांत वेगळ्या मंडपांपैकी एक ठरू शकतो.
रामकृष्ण नगरमधील गणेश उत्सव मंडळाने ग्रेट हॉल, वसतिगृहे, हलणारे जिने आणि ग्रंथालय यांसारख्या घटकांसह हॉगवर्ट्सचे जादुई विश्व साकारले आहे.
या प्रतिकृतीतील ग्रंथालयात भगवान गणेशाची स्थापना करण्यात आली असून, या संकल्पनेत भारतीय साहित्यिक आणि पौराणिक संदर्भांचाही समावेश आहे.
झाडूवरून उडणारी छायाकृती तसेच हॅग्रिड आणि बकबीक यांसारख्या हॅरी पॉटरपासून प्रेरित व्यक्तिरेखा या देखाव्याच्या दृश्यानुभवात भर घालतात.
का भेट द्यावी: जागतिक पॉप कल्चर, कल्पनारम्य विश्व आणि भारतीय परंपरेचा सर्जनशील संगम.
५. तात्या टोपे नगर — गोवर्धन लीला
पौराणिक कथा आणि कथाकथनाला प्राधान्य देणाऱ्या भाविकांनी तात्या टोपे नगरचा समावेश आपल्या यादीत करावा.
तात्या टोपे नगर नागरिक मंडळ गणेश उत्सव समितीने यंदाचा देखावा गोवर्धन पर्वतावर आधारित केला आहे. यात भगवान श्रीकृष्णांनी वृंदावनातील लोक आणि प्राण्यांचे रक्षण करण्यासाठी पर्वत उचलल्याचे दृश्य साकारण्यात आले आहे.
या अनुभवातून कृष्णलीलेतील विविध प्रसंग पाहायला मिळतात. त्यात श्रीकृष्ण जन्म, माखनचोरी, कालियामर्दन, कंसवध, सुदामा भेट आणि रासलीला यांचा समावेश आहे.
का भेट द्यावी: मंडपाला दृश्य कथाकथनाच्या अनुभवात रूपांतरित करणारा सविस्तर पौराणिक देखावा.
६. धरमपेठ — वैकुंठधाम
धरमपेठेतील झेंडा चौकाजवळील एका गल्लीला यंदाच्या गणेशोत्सवात दैवी रूप देण्यात आले आहे.
श्री गणेश उत्सव मंडळाने भगवान विष्णूंच्या दैवी निवासस्थानापासून प्रेरणा घेत ‘वैकुंठधाम’ साकारले आहे.
या देखाव्यात शेषनाग आणि समुद्रमंथन यांसारखे घटक, तसेच वैकुंठधामाची भव्य प्रतिकृती पाहायला मिळते.
भगवान राम, सीता आणि हनुमान यांचा समावेश असलेल्या रामायणाधारित झाँकी सादर करण्याची मंडळाची परंपराही यंदा कायम आहे.
का भेट द्यावी: पौराणिक कथा, पारंपरिक कथाकथन आणि भव्य उत्सवी सजावट.
७. भेंडे लेआउट — प्राचीन भारतातील विज्ञान आणि तंत्रज्ञान
गणेशोत्सव म्हणजे केवळ देखणे दृश्य नाही. भेंडे लेआउटमधील एका मंडपातून भारताच्या वैज्ञानिक वारशाचा वेध घेण्यात आला आहे.
श्री सार्वजनिक बाल गणेश उत्सव मंडळाने प्राचीन भारतातील विज्ञान आणि तंत्रज्ञान ही संकल्पना निवडली आहे.
हस्तनिर्मित रचना, बारकाईने केलेले लोखंडी काम, खांब, यांत्रिक घटक आणि हालचाल करणारे भाग या सादरीकरणात समाविष्ट आहेत.
“Vidnyan, Dharma, Atmashuddhi” या संकल्पनेभोवती हा देखावा उभारण्यात आला असून, त्यातून ज्ञान, अध्यात्म आणि वैज्ञानिक कामगिरी यांना जोडण्यात आले आहे.
का भेट द्यावी: पारंपरिक सजावटीपलीकडे जाऊन शैक्षणिक आणि विचारप्रवर्तक अनुभव देणारा मंडप.
८. त्रिमूर्ती नगर — वास्तवाच्या पलीकडचा प्रवास
काहीतरी पूर्णपणे वेगळे पाहायचे असेल, तर त्रिमूर्ती नगरला भेट द्या.
येथील युवक गणेश मंडळाने “Elements of the Universe” या संकल्पनेवर आधारित कल्पनारम्य देखावा साकारला आहे.
मंदिर किंवा ऐतिहासिक वास्तूची प्रतिकृती उभारण्याऐवजी, या देखाव्यात विलक्षण प्राणी आणि अनोखे दृश्य घटक असलेल्या अतियथार्थ विश्वात प्रवेश केल्याचा अनुभव मिळतो.
विविध घटक आणि दिशांमधील संबंध या संकल्पनेतून मांडण्यात आला असून, नागपूरला त्याच्या मध्यवर्ती बिंदूच्या रूपात दाखवण्यात आले आहे.
का भेट द्यावी: यंदाच्या शहरातील सर्वाधिक अनोख्या आणि दृश्यदृष्ट्या प्रभावी मंडप अनुभवांपैकी एक.
नागपूर टुडेची आवर्जून भेट द्यावयाच्या मंडपांची यादी
सर्व आठ मंडपांना भेट देण्यासाठी वेळ नसेल, तर ही झटपट मार्गदर्शिका उपयोगी ठरेल:
वास्तुकलेसाठी — दक्षिणामूर्ती मंडळ, महाल
अध्यात्मासाठी — पाताळेश्वर मंडळ, महाल
कुटुंबासाठी — विवेकानंद नगर, डिस्नेलँड
युवकांसाठी — रामकृष्ण नगर, हॉगवर्ट्स
पौराणिक कथांसाठी — तात्या टोपे नगर, गोवर्धन लीला
पारंपरिक भव्यतेसाठी — धरमपेठ, वैकुंठधाम
ज्ञानासाठी — भेंडे लेआउट, प्राचीन भारतातील विज्ञान आणि तंत्रज्ञान
काहीतरी वेगळ्यासाठी — त्रिमूर्ती नगर, वास्तवाच्या पलीकडे
आपली गणपती मंडप सफर आखा
यंदाचा गणेशोत्सव केवळ एका मंडपाला भेट देण्यापुरता मर्यादित न ठेवता, नागपूरकर स्वतःची गणपती मंडप सफर आखू शकतात.
ऐतिहासिक महाल परिसरापासून सुरुवात करा. येथे अनेक पारंपरिक आणि वास्तुकलेशी संबंधित आकर्षणे आहेत. त्यानंतर धरमपेठ, विवेकानंद नगर, रामकृष्ण नगर, तात्या टोपे नगर, भेंडे लेआउट आणि त्रिमूर्ती नगरमधील मंडपांना भेट द्या.
कुटुंबासोबत या, देखावे पाहा, बाप्पांचे आशीर्वाद घ्या आणि शेकडो कलाकार, स्वयंसेवक आणि मंडळाच्या सदस्यांनी घेतलेल्या अथक परिश्रमांचे कौतुक करा.
कारण नागपुरात गणेशोत्सव म्हणजे केवळ बाप्पांना घरी आणणे नाही.
संपूर्ण शहरच बाप्पांचे घर बनते.
गणपती बाप्पा मोरया!
