नागपूर : गणपती बाप्पा हे देशभरातील कोट्यवधी भाविकांचे श्रद्धास्थान आहे. महाराष्ट्रासह भारताच्या विविध भागांत गणेशाची अनेक प्राचीन, प्रसिद्ध आणि धार्मिक महत्त्व असलेली मंदिरे आहेत. या मंदिरांना वर्षभर भाविक मोठ्या श्रद्धेने भेट देतात. गणेशोत्सवाच्या काळात तर या देवस्थानांमध्ये विशेष उत्साह पाहायला मिळतो.
मुंबईचा सिद्धिविनायक; नवसाला पावणारा गणपती म्हणून श्रद्धा-
मुंबईतील श्री सिद्धिविनायक मंदिर हे देशातील प्रसिद्ध गणेश मंदिरांपैकी एक आहे. नवसाला पावणारा गणपती अशी या मंदिराची भाविकांमध्ये श्रद्धा असून वर्षभर येथे दर्शनासाठी मोठी गर्दी असते.
पुण्याचा दगडूशेठ; गणेशभक्तांचे प्रमुख श्रद्धास्थान-
पुण्यातील श्रीमंत दगडूशेठ हलवाई गणपती मंदिर आपल्या भव्यतेसाठी आणि गणेशोत्सवातील उत्साहासाठी प्रसिद्ध आहे. गणेशोत्सवादरम्यान येथे मोठ्या संख्येने भाविक दर्शनासाठी येतात.
अष्टविनायक यात्रा; आठ गणेश मंदिरांचे पवित्र दर्शन-
महाराष्ट्रातील अष्टविनायक मंदिरे गणेशभक्तांसाठी विशेष महत्त्वाची मानली जातात. मोरगाव, सिद्धटेक, पाली, महाड, थेऊर, लेण्याद्री, ओझर आणि रांजणगाव या आठ मंदिरांचा अष्टविनायक यात्रेत समावेश होतो.
समुद्रकिनारी विराजमान गणपती; गणपतीपुळेची खास ओळख-
रत्नागिरी जिल्ह्यातील गणपतीपुळे येथील मंदिर समुद्रकिनारी वसलेले असून स्वयंभू गणेशमूर्तीसाठी प्रसिद्ध आहे. निसर्ग आणि श्रद्धेचा सुंदर संगम या ठिकाणी पाहायला मिळतो.
रणथंबोरचा त्रिनेत्र गणेश; राजस्थानातील प्रसिद्ध देवस्थान-
राजस्थानातील रणथंबोर किल्ल्याच्या परिसरातील त्रिनेत्र गणेश मंदिराला विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. तीन डोळ्यांच्या स्वरूपातील गणेशमूर्तीमुळे हे मंदिर भाविकांमध्ये विशेष प्रसिद्ध आहे.
खजराना गणेश; इंदूरमधील श्रद्धेचे मोठे केंद्र-
मध्य प्रदेशातील इंदूर येथील खजराना गणेश मंदिर हे प्रसिद्ध गणेश मंदिरांपैकी एक आहे. येथे गणेशभक्तांची वर्षभर मोठी वर्दळ असते.
मोती डुंगरीपासून डोड्डा गणपतीपर्यंत; दक्षिण आणि उत्तर भारतातही गणेशभक्तीची परंपरा-
जयपूरमधील मोती डुंगरी गणेश मंदिर, बंगळुरूतील डोड्डा गणपती मंदिर आणि पुडुचेरीतील मनकुला विनयागर मंदिर हीदेखील भाविकांच्या श्रद्धेची प्रमुख केंद्रे आहेत. विविध राज्यांतील या मंदिरांमध्ये गणेशाच्या वेगवेगळ्या परंपरा, स्थापत्यशैली आणि धार्मिक प्रथा पाहायला मिळतात.
भारताच्या विविध भागांत असलेली ही गणेश मंदिरे केवळ धार्मिक श्रद्धेची केंद्रे नसून त्यांच्याशी स्थानिक इतिहास, संस्कृती आणि परंपराही जोडलेल्या आहेत. त्यामुळे गणेशभक्तांसाठी या देवस्थानांना भेट देणे हा श्रद्धेसोबतच एक वेगळा सांस्कृतिक अनुभव ठरतो.
