नागपूर – राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांच्या जयंतीनिमित्त दरवर्षी २ ऑक्टोबर रोजी साजरा करण्यात येणारा बंदी कल्याण दिन यंदाही नागपूर मध्यवर्ती कारागृहात विविध उपक्रमांनी उत्साहात साजरा करण्यात येणार आहे. या निमित्ताने बंद्यांच्या कलागुणांना वाव देण्यासाठी तसेच त्यांच्या मनात सकारात्मक विचारांची रुजवण करण्याच्या उद्देशाने विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे.
महात्मा गांधी यांनी अपराध आणि अपराधी व्यक्तीकडे पाहताना सुधारणा, परिवर्तन आणि माणुसकीला महत्त्व दिले. कोणतीही व्यक्ती जन्मतः गुन्हेगार नसते; परिस्थिती, सामाजिक वातावरण आणि विविध कारणांमुळे व्यक्तीकडून अपराध घडू शकतो. त्यामुळे अपराध करणाऱ्या व्यक्तीचा केवळ तिरस्कार न करता, त्याच्यातील माणुसकी जागृत करून त्याला स्वतःमध्ये बदल घडवून आणण्याची संधी मिळाली पाहिजे, हा गांधीजींच्या विचारांचा मूलभूत संदेश होता. याच मानवतावादी दृष्टिकोनातून बंदी कल्याण दिनाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
‘सुधारणा आणि पुनर्वसन’वर भर
नागपूर मध्यवर्ती कारागृहाचे ब्रीदवाक्य ‘सुधारणा आणि पुनर्वसन’ असून, त्यानुसार बंद्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी विविध उपक्रम राबविले जातात. शिक्षा भोगत असतानाच बंद्यांना स्वतःमधील सकारात्मक गुण विकसित करण्याची संधी मिळावी, त्यांच्यात आत्मविश्वास निर्माण व्हावा आणि सुटकेनंतर समाजाच्या मुख्य प्रवाहात जबाबदार नागरिक म्हणून पुन्हा उभे राहता यावे, यासाठी कौशल्य विकास प्रशिक्षण, सांस्कृतिक उपक्रम, कलाशिक्षण तसेच विविध मार्गदर्शनपर कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.
गीते, नाटिकांतून सामाजिक संदेश
यंदाच्या बंदी कल्याण दिनाच्या सांस्कृतिक कार्यक्रमात बंद्यांनी स्वतः तयार केलेली स्वरचित गीते, महात्मा गांधी आणि भारताचे माजी पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांच्या जीवनकार्यावर आधारित गीते तसेच सामाजिक संदेश देणाऱ्या नाटिकांचे सादरीकरण करण्याची तयारी केली आहे.
या सांस्कृतिक कार्यक्रमाच्या माध्यमातून बंद्यांना आपले सुप्त कलागुण सादर करण्याची संधी मिळणार असून, त्याचबरोबर राष्ट्रपुरुषांच्या विचारांना उजाळाही दिला जाणार आहे. कला, संस्कृती आणि सकारात्मक विचारांच्या माध्यमातून बंद्यांच्या जीवनात परिवर्तन घडवून आणण्याचा प्रयत्न या उपक्रमातून केला जात आहे.
कारागृह प्रशासनाचे विशेष प्रयत्न
बंदी कल्याण दिनाच्या कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी नागपूर मध्यवर्ती कारागृहाचे अधीक्षक श्री. वैभव आगे, अतिरिक्त अधीक्षक श्रीमती दीपा आगे, उपअधीक्षक श्री. श्रीधर काळे, वरिष्ठ तुरुंग अधिकारी श्री. भोसले, श्री. निमजे, श्री. लोमटे आणि श्री. शिंदे यांनी विशेष परिश्रम घेतले आहेत. बंद्यांना सांस्कृतिक कार्यक्रमांसाठी प्रशिक्षण देण्याचे महत्त्वपूर्ण काम श्री. रोहन बच्छाव यांनी केले आहे.
बंदी कल्याण दिनानिमित्त आयोजित हा सांस्कृतिक सोहळा बंद्यांच्या सुप्त कलागुणांना प्रोत्साहन देतानाच त्यांच्या मनात आत्मविश्वास आणि सकारात्मकतेची भावना निर्माण करणारा ठरणार आहे. सुधारणा आणि पुनर्वसनाच्या प्रक्रियेला बळ देत बंद्यांना नव्या आयुष्याची दिशा देण्याचा संदेश या उपक्रमातून दिला जाणार आहे. महात्मा गांधींच्या मानवतावादी विचारांचा वारसा जपत समाजाच्या मुख्य प्रवाहात पुन्हा सामावून घेण्याच्या दिशेने हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण पाऊल ठरणार आहे.
