नागपूर : नागपूर शहर पोलीस दलाचे पोलीस उपायुक्त (मुख्यालय) राहुल माकणीकर यांनी “अंतराचे गणित” या शीर्षकाखाली लिहिलेल्या विचारप्रवर्तक लेखातून नात्यांतील जवळीक, माणुसकी, मूल्ये आणि जीवनातील समतोल यावर अत्यंत संवेदनशील भाष्य केले आहे. भौतिक अंतर मोजण्यासाठी विज्ञानाने अनेक साधने निर्माण केली असली, तरी दोन मनांमधील अंतर मोजण्याचे कोणतेही परिमाण आजही अस्तित्वात नाही, या मूलभूत विचारातून त्यांनी समाजासमोर आत्मपरीक्षणाचा संदेश ठेवला आहे.
लेखात त्यांनी आजच्या बदलत्या सामाजिक वास्तवावर भाष्य करताना स्वार्थ, दिखाऊपणा आणि पैशांच्या आहारी गेलेल्या नात्यांबाबत चिंता व्यक्त केली आहे. त्याचवेळी प्रामाणिकपणा, विश्वास, माणुसकी आणि मूल्यांची जपणूक हीच खरी संपत्ती असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले आहे.
राहुल माकणीकर यांच्या मते, आपल्या चुका दाखवणारे, वेळप्रसंगी कठोर शब्दांत सत्य सांगणारे आणि मनापासून आपली काळजी घेणारे लोकच खरे हितचिंतक असतात. त्यांच्या शब्दांमागील प्रेम समजून घेतले, तर अनेक गैरसमज दूर होऊ शकतात आणि नात्यांतील अंतरही कमी होऊ शकते.
ते पुढे सांगतात की, मन आणि मेंदू यांच्यातील समतोल जितका चांगला असेल तितका माणूस अधिक संयमी, सक्षम आणि यशस्वी ठरतो. समाजासाठी निस्वार्थ भावनेने काम करणाऱ्या व्यक्ती स्वतःची प्रसिद्धी करत नाहीत; त्यांच्या कृतीच त्यांची खरी ओळख निर्माण करतात.
कुटुंबात चांगले संस्कार, समाजात विश्वास, गरजूंना मदतीचा हात आणि माणुसकीला प्राधान्य देण्याचा संदेश देत त्यांनी प्रत्येकाने स्वतःपासून सकारात्मक बदलाची सुरुवात करण्याचे आवाहन केले आहे.
यानंतर राहुल माकणीकर यांनी आपल्या लेखात “अंतराचे गणित” या विषयावर सविस्तर विचार मांडले असून, तो लेख जशाच्या तसा पुढे देत आहोत.
‘अंतराचे गणित’
“मोठ्या माणसांच्या सहवासातही एक योग्य अंतर ठेवावे. कारण नदी जेव्हा समुद्राला मिळते, तेव्हा तिचे स्वतंत्र अस्तित्व राहत नाही.” या अर्थपूर्ण विचाराने सुरुवात करत नागपूर शहर पोलीस मुख्यालयाचे पोलीस उपायुक्त राहुल माकणीकर यांनी “अंतराचे गणित” या लेखातून जीवन, नाती, मूल्ये आणि माणुसकीचा अत्यंत संवेदनशील वेध घेतला आहे.
या लेखात त्यांनी स्पष्ट केले आहे की, विज्ञानाने ग्रह-ताऱ्यांपासून ते पृथ्वीवरील प्रत्येक अंतर मोजण्याची साधने निर्माण केली, परंतु दोन मनांमधील अंतर मोजण्याचे कोणतेही परिमाण आजही निर्माण झालेले नाही. मनात सहजता, प्रामाणिकपणा आणि विश्वास असेल तर नाती अधिक दृढ होतात; मात्र गैरसमज, अहंकार आणि स्वार्थ यामुळे हीच नाती क्षणात दुरावतात.
लेखात आजच्या बदलत्या समाजाचे वास्तवही अधोरेखित करण्यात आले आहे. पैशाची झगमग, दिखाऊपणा आणि स्वार्थी संबंध काही काळ आकर्षक वाटतात; मात्र त्यामागे मूल्यांचा पाया नसल्याने अशी नाती फार काळ टिकत नाहीत. उपयोग संपताच माणसे दूर जातात आणि संवेदनशील मनाला त्या दुराव्याची वेदना सहन करावी लागते.
राहुल माकणीकर यांनी विशेषत्वाने नमूद केले आहे की, आपल्यातील चुका दाखवणारे, प्रसंगी कठोर बोलणारे पण मनापासून आपली काळजी घेणारे लोकच खरे हितचिंतक असतात. त्यांचे शब्द कडू वाटले तरी ते औषधासारखे असतात. अशा नात्यांतील अंतर कमी करणे, त्यामागील प्रेम समजून घेणे आणि माणुसकी जपणे, हेच जीवनाचे खरे सार आहे.
लेखात ते पुढे सांगतात की, मन आणि मेंदू यांच्यातील अंतर जितके कमी होईल, तितका माणूस अधिक समतोल, संयमी आणि यशस्वी होतो. कार्यक्षम, कर्तृत्ववान आणि सेवाभावी व्यक्ती स्वतःचा गाजावाजा न करता समाजासाठी कार्य करत राहतात. त्यांचे कार्यच त्यांची खरी ओळख ठरते. अशा व्यक्ती समाजात आशेचा किरण निर्माण करतात आणि त्यांच्या कृतीतूनच जीवनाचा अर्थ उलगडतो.
माणसाने स्वार्थापेक्षा माणुसकीला प्राधान्य द्यावे, गरजूंना मदतीचा हात द्यावा, कुटुंबात चांगले संस्कार रुजवावेत आणि समाजात विश्वास, दातृत्व व संवेदनशीलता वाढवावी, असा संदेश या लेखातून दिला आहे. प्रत्येक कुटुंबाने हा विचार स्वीकारला तर उत्तम नागरिक, सक्षम नेतृत्व आणि मूल्याधिष्ठित समाज घडू शकतो, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला आहे.
शेवटी ते एक हृदयस्पर्शी आवाहन करतात—”चला… मनामनांतील अंतर कमी करूया. कारण माणुसकी जपण्यातच जीवनाचे खरे यश, पूर्णत्व आणि मोक्ष दडलेला आहे.”
– राहुल माकणीकर
पोलीस उपायुक्त (मुख्यालय), नागपूर शहर
