नागपूर : भाजप आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचा बालेकिल्ला म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या नागपूरमध्ये काँग्रेसने विजय मिळवल्याने राजकीय वर्तुळात चर्चांना उधाण आले आहे. विधानपरिषदेच्या नागपूर पदवीधर मतदारसंघात काँग्रेसचे अभिजीत वंजारी यांनी भाजपचे उमेदवार सुधाकर कोहळे यांना पराभूत केले. या निवडणुकीत मतमोजणीदरम्यान बदललेले चित्र आणि दुसऱ्या पसंतीच्या मतांचे गणित विशेष चर्चेत आले. त्यामुळे नागपूरमधील भाजपच्या पराभवामागील कारणांचा शोध घेतला जात आहे.
मतमोजणीच्या अंतिम टप्प्यात काँग्रेसची बाजू मजबूत
नागपूर पदवीधर मतदारसंघातील मतमोजणीदरम्यान सुरुवातीपासूनच दोन्ही प्रमुख पक्षांमध्ये चुरस पाहायला मिळाली. मात्र, अपक्ष उमेदवार नितेश कराळे यांच्या मतपत्रिकांवरील दुसऱ्या पसंतीच्या मतांची मोजणी सुरू झाल्यानंतर निकालाचे गणित बदलल्याचे सांगितले जात आहे. अभिजीत वंजारी यांची आघाडी वाढल्याने काँग्रेसच्या कार्यकर्त्यांमध्ये उत्साहाचे वातावरण निर्माण झाले.
दुसरीकडे, भाजपचे उमेदवार सुधाकर कोहळे यांनी मतमोजणी पूर्ण होण्यापूर्वी विजय-पराजयाबाबत अंतिम निष्कर्ष काढण्यास नकार दिला होता. भाजपची सुमारे नऊ हजार मते बाद झाल्याचा दावा करत त्यांनी मतमोजणीच्या प्रक्रियेबाबत आपली भूमिका मांडली होती.
पसंतीक्रमानुसार होणाऱ्या मतमोजणीत प्रत्येक मताला महत्त्व असते. त्यामुळे पहिल्या पसंतीच्या मतांनंतर पुढील पसंतीच्या मतांचे हस्तांतरण कोणत्या उमेदवाराला किती फायदा देते, यावर निकालाचे गणित अवलंबून असू शकते.
वंजारींचा विजय, कोहळेंना पराभवाचा धक्का-
नागपूर पदवीधर मतदारसंघातील निकालात अभिजीत वंजारी यांनी बाजी मारली. उपलब्ध आकडेवारीनुसार, दोन्ही प्रमुख उमेदवारांना मिळालेली मते पुढीलप्रमाणे आहेत.
अभिजीत वंजारी (काँग्रेस) : ६७,२३१ मते
सुधाकर कोहळे (भाजप) : ६३,९६० मते
विजयाचे अंतर : ३,२७१ मते
नितेश कराळे (अपक्ष) : २५,९०८ मते
या निकालामुळे भाजपला नागपूरमध्ये राजकीय धक्का बसला आहे. विशेष म्हणजे, संघाचा प्रभाव असलेल्या या भागात काँग्रेसने मिळवलेल्या यशामुळे पक्षाच्या कार्यकर्त्यांमध्ये उत्साहाचे वातावरण निर्माण झाले.
नितेश कराळे यांच्या मतांचा निकालावर परिणाम?
या निवडणुकीत अपक्ष उमेदवार नितेश कराळे यांना मिळालेली मतेही महत्त्वाची ठरली. त्यांना २५ हजारांहून अधिक मते मिळाल्याने त्यांच्या मतपत्रिकांवरील पुढील पसंतीच्या मतांकडे लक्ष वेधले गेले.
पदवीधर मतदारसंघातील निवडणूक प्रक्रिया पसंतीक्रमावर आधारित असल्यामुळे मतमोजणीच्या पुढील टप्प्यांमध्ये उमेदवारांच्या मतसंख्येत बदल होऊ शकतो. मात्र, कराळे यांना मिळालेली सर्व मते काँग्रेसकडे वळली, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. त्यासाठी अधिकृत मतमोजणीचा सविस्तर तपशील पाहणे आवश्यक आहे.
भाजपच्या पराभवामागे कोणते मुद्दे महत्त्वाचे ठरले?
नागपूरमधील निकालाचे विश्लेषण करताना अनेक घटकांचा विचार करावा लागतो. पदवीधर मतदारांचे प्रश्न, उमेदवारांची प्रतिमा, स्थानिक पातळीवरील कामगिरी आणि राजकीय पक्षांची संघटनात्मक ताकद यांचा मतदानावर प्रभाव पडू शकतो.
रोजगाराच्या संधी, शिक्षण क्षेत्रातील प्रश्न, तरुणांचे प्रश्न आणि स्थानिक विकास या मुद्द्यांवर मतदारांनी कोणती भूमिका घेतली, हेही महत्त्वाचे ठरते. त्याचबरोबर पसंतीक्रमाच्या मतमोजणीमुळे अंतिम निकालात झालेला बदल हा या निवडणुकीतील चर्चेचा प्रमुख विषय बनला आहे.
तथापि, भाजपच्या पराभवामागे एखादे एकच कारण निर्णायक ठरले, असे ठामपणे सांगण्यासाठी स्वतंत्र आणि अधिकृत माहिती आवश्यक आहे.
संघाच्या प्रभावक्षेत्रातील विजयामुळे काँग्रेसला बळ-
नागपूर हा राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे मुख्यालय असलेला आणि भाजपच्या राजकारणासाठी महत्त्वाचा प्रदेश आहे. अशा मतदारसंघात काँग्रेसने विजय मिळवल्यामुळे या निकालाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
या यशामुळे काँग्रेसला स्थानिक पातळीवर कार्यकर्त्यांचा आत्मविश्वास वाढवण्याची संधी मिळू शकते. आगामी निवडणुकांच्या दृष्टीनेही हा निकाल पक्षासाठी महत्त्वाचा मानला जात आहे. मात्र, एका मतदारसंघातील विजयावरून संपूर्ण राज्यातील राजकीय वातावरणाबाबत निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.
नागपूरच्या निकालाकडे राज्याचे लक्ष-
नागपूर पदवीधर मतदारसंघातील निवडणूक निकालाने भाजप आणि काँग्रेसमधील राजकीय संघर्षाला नवे वळण दिले आहे. अभिजीत वंजारी यांचा ३,२७१ मतांनी झालेला विजय, नितेश कराळे यांना मिळालेली मते आणि पसंतीक्रमाच्या मतमोजणीची प्रक्रिया या सर्व बाबी चर्चेत आहेत.आता या निकालातून भाजप कोणता धडा घेणार आणि काँग्रेस या विजयाचा आगामी राजकारणात कसा फायदा करून घेणार, याकडे राजकीय निरीक्षकांचे लक्ष लागले आहे.एकूणच, नागपूरच्या निकालाने पारंपरिक राजकीय बालेकिल्ल्यातही निवडणुकीचे गणित बदलू शकते, हे दाखवून दिले आहे.
